Monthly Archives: November 2008

นายอนุพงศ์ พลประอินทร์    ผู้ผลิตงานเครื่องเขินของไทยในปัจจุบันเหลืออยู่ไม่มากนัก ถ้าจะคัดผู้ผลิตที่ดี มาตรฐานในการทำงานก็จะยิ่งเหลือน้อยรายลงไปอีก และในจำนวนที่เหลือเพียงไม่กี่รายนี้ก็อาจจะล้มเลิกได้ในไม่ช้า ทั้งนี้ก็เพราะว่าสภาพของสังคม เศรษฐกิจ และความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยีได้เปลี่ยนแปลงไปมากมายหลาย สิ่งหลายอย่างที่เกิดและมิได้เข้ามามีบทบาทที่ทดแทนกันได้โดยง่าย ความนิยมชมชอบที่จะใช้สอยหรือตกแต่งประดับประดาดังอดีตได้หมดไปกับชนชั้นกลางที่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพล และอำนาจทางเศรษฐกิจที่เอื้อและจูงใจให้กับสิ่งใหม่ ๆ มากมายกอปรกับผู้ผลิตบางส่วนหวังผลได้ในทางการค้าจะด้วยวิธีการลดขั้นตอนการผลิตหรือใช้วัสดุคุณภาพต่ำมาผลิตก็ตาม ล้วนแล้วแต่ทำความเสียหายให้เกิดขึ้นกับวงการผู้ผลิต ผู้บริโภคจนหมดความนิยมและเลิกใช้สอยไปในที่สุด    อย่างไรก็ตามก็ยังมีกลุ่มคนอีกกลุ่มหนึ่งทั้งใน และนอกประเทศที่นิยมชมชอบและพอใจที่จะหาไว้ใช้สอยจะด้วยเหตุซาบซึ้งในความงดงามหรือคุณค่าอันเป็นผลผลิตที่ได้จากวัสดุธรรมชาติ โดยฝีมือมนุษย์หรือการเก็บรักษาไว้เพื่อการอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมแขนงนี้ให้ยั่งยืนต่อไป ก็ยังพอจะมีผู้ผลิตที่อนุรักษ์กระบวนการผลิตรักษาคุณภาพไว้บ้าง ผู้ผลิตประเภทนี้เมื่อสืบสาวราวเรื่องแล้วจะพบว่าได้ทำการผลิตมาแล้วเกินกว่าศตวรรษ ตั้งแต่ครั้งปู่ย่าสืบทอดถึงพ่อแม่ ลูกและหลานในปัจจุบัน เช่น ครอบครัว "วิชัยกุล" ที่ยังคงอนุรักษ์กรรมวิธีการผลิตที่ดีมีคุณภาพไว้เป็นชีวิตจิตใจตลอดมา จนเป็นที่ยอมรับทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติโดยเฉพาะญี่ปุ่น ผู้ซึ่งได้ชื่อว่ามีความรู้ความเชี่ยวชาญในการทำ เครื่องเขินดีที่สุดในผู้ผลิตรายอื่น ๆ ตลอดจนช่างเครื่องเขินอิสระที่ผลิตเพื่อคุณภาพเมื่อสืบประวัติแล้ว ล้วนแต่เป็นช่างที่เคยร่ำเรียน เคยทำงานมาจากโรงงานของครอบครัววิชัยกุล สมัยนางจันทร์เป็ง วิชัยกุล กันเป็นส่วนใหญ่ จึงนับได้ว่า "วิชัยกุล" … อ่านบทความต่อ →

นายอนุพงศ์ พลประอินทร์    แต่เดิมนั้น เครื่องเขินส่วนใหญ่มีโครงเป็นไม้ไผ่สานหรือไม้จริง  ต่อมาได้มีีการทดลองนำวัสดุอื่น ๆ มาใช้ทำโครงเครื่องเขิน เช่น กระดาษ กระดาษอัด ผ้า ดินเผา แก้ว โลหะ และพลาสติก เป็นต้น ซึ่งผลที่ออกมาต่างก็มีลักษณะที่ดีและไม่ดี คงทนบ้าง ไม่คงทนบ้าง คุณสมบัติพิเศษของยางรัก เคลือบทาเพื่อรักษาเนื้อหรือผิววัสดุให้คงทน    ยางรัก เป็นยางที่ได้จากต้นรัก ยางรักเป็นยางรักดิบบริสุทธิ์ไม่มีสิ่งเจือปนและต้องไม่มี ีน้ำมากสังเกตดูได้จากยางรักที่ดีจะไม่มีวาวขาว มีกลิ่นหอม ยางรักเมื่อเอาออกจากปี๊บให้กรองด้วยกระดาษสาหรือผ้าขาวเก็บไว้ในถ้วยหรือกะละมังเล็ก ๆ แล้วใช้กระดาษไขหรือกระดาษสีน้ำตาลปิดยางรักไว้ เพื่อไม่ให้ยางรักถูกกับอากาศ ถ้ายางรักถูกกับอากาศจะทำให้ยางรักแข็งตัว ยางรักที่เก็บไว้ให้เขียน วัน เดือน ปีไว้ด้วย เพื่อกันลืม การลงรัก    ผสมยางรักกับน้ำมันก๊าด … อ่านบทความต่อ →

ประวัติความเป็นมาของเครื่องเขิน นายอนุพงศ์ พลประอินทร์    เชื่อกันว่า  คนจีนรู้จักการทำ เครื่องเขิน และใช้เครื่องเขินกันอย่างแพร่หลายก่อนชนชาติอื่น มีการขุดพบชิ้นส่วนและภาชนะเครื่องเขินในหลุมศพ ของบุคคลสำคัญที่ฝังเอาไว้เมื่อหลายพันปีมาแล้ว ในเมืองจีนวัฒนธรรมเครื่องเขินน่าจะแพร่กระจายไปสู่เกาหลี ญี่ปุ่น จีนตอนใต้ เวียดนาม และเอเชียอาคเนย์ทั้งหมด แต่ก็มีแนวคิดแยกออกไปที่เชื่อว่าวัฒนธรรมเครื่องเขิน น่าจะเกิดขึ้นก่อนในเขตมณฑลยูนนานและรัฐฉาน เพราะเป็นแหล่งวัตถุดิบที่อุดมสมบูรณ์สำหรับการผลิตเครื่องเขิน อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่มีการผลิตและ การใช้เครื่องเขินอย่างจริงจัง ต่อมาค่อยแพร่หลายเข้าไปสู่เมืองจีน คนจีนรู้จักพัฒนาความรู้และการผลิต ตลอดจนการเก็บรักษาที่เก่งและดีกว่า ทำให้มีหลักฐานเกี่ยวกับเครื่องเขินค่อนข้างดีและสมบูรณ์ตราบเท่าปัจจุบันนี้ ประวัติความเป็นมาของเครื่องเขินไทย      ในพจนานุกรมไทย กล่าวว่า เครื่องเขินคือ เครื่องสานที่ลงรักฉาบชาดแต่โดยทั่วไปแล้ว เครื่องเขิน หมายถึง เครื่องใช้สอยที่ทำขึ้นโดยวิธีการเฉพาะอย่างหนึ่ง โดยมีเครื่องจักสาน หรือไม้จริงเป็นโครงแล้วใช้กรรมวิธีตกแต่ง ให้สำเร็จสวยงามด้วยยางรักและอื่นๆ เช่น สี ชาด มุก ทองคำเปลว  หรือเงินเปลว เป็นต้น โดยหลักการแล้ว เครื่องเขินส่วนใหญ่มีโครงเป็นเครื่องไม้ไผ่ สาน … อ่านบทความต่อ →